नापी कार्यालय सुनसरी:विचौलियालाई मस्ती, सेवाग्राहीलाई सास्ती

प्रमोद कुमार यादव

इनरुवा । नापी कार्यालय सुनसरीको समग्र अवस्थाको अध्ययन गर्ने हो भने लाग्छ नापी कार्यालय सरकारी नभई विचौलिया र लेखापढीहरुको साझा कार्यालय हो । जहाँ नापी कार्यालयका हरेक कर्मचारीहरुलाई आर्थिक प्रभावमा राखिन्छ ।

सुनसरी सदरमुकाम इनरुवा ३ स्थित रहेको रहेको नापी कार्यालयमा कार्यालय समय सूरु नहुँदै ८०–९० जना भन्दाबढी विचौलिया त्यहाँ आई पुग्छन् । त्यसपछी सूरु हुन्छ, नापी अगाडी सडकसम्म अव्यवस्थीत मोटरसाइकल, साईकल पार्किङ, कोठाहरुमा अस्तव्यस्त कागजातहरु । कतै कर्मचारीलाई भ्याइनभ्याई, कतै हाई काढ्दै बसिरहेका हुन्छन् । यी हुन् सुनसरीको इनरुवामा रहेको नापाी कार्यालय सुनसरीका दृष्यहरु । अझै त्यहाँ सेवाग्राहीहरु आफुले लिने सेवा कहाँबाट कसले दिने सोधीखोजी गर्न तँछाडमँछाड गरिरहेका हुन्छन् । सेवाग्राहीहरुलाई कुन सेवा र कामहरु कहाँबाट कसले सेवा दिन्छ भन्ने कुनै पत्तो हुंदैन । त्यसको सोधीखोजी गर्नकै लागि सेवाग्राहीहरु कहिले बाहिर त कहिले भित्र गरिरहेका हुन्छन् । दैनिक सयौ सेवाग्राहीहरु विभिन्न सेवा लिन त्यहाँ पुग्ने गरेका हुन्छन् । उनीहरुले कार्यालय समयको आधा समय त सोधीखोजी गर्नमै बिताउने गरेका छन् ।

अझ सेवाग्राहीहरुका लागि त्यहाँ अर्को ठूलो समस्या रहेको काम गराउन बिचौलियाको सहयोग लिनुपर्ने बाध्यता । त्यसो नगरे गर्नुपर्ने कामहरु त्यसै थन्किने गर्दछन् । नापी कार्यालय सुनसरीमा सेवाग्राहीले सोचेभन्दा बढि खर्चिनुपर्ने बाध्यता छ । यतिसम्मकी कार्यालयले नक्सा सम्बन्धि विभिन्न कामका लागि दिनुपर्ने जानकारी समेत कार्यालयमा पाइँदैनन् । त्यसले गर्दा एउटा नक्सा लिन समेत सेवाग्राहीले बिचौलिया मार्फत त्यहाँका कर्मचारीलाई अतिरित्त चर्को शुल्क तिर्नुपर्छ । यस विषयमा अख्तियार दुरुपयोग अनुसन्धान आयोग र जिल्ला प्रशासन कार्यालय सुनसरी लगायत सम्बन्धित निकायका कसैको ध्यान गएको देखिँदैन । अझ कित्ताकाट प्रक्रियामा ठूलै चलखेल हुने गर्छ । सेवाग्राहीले नापी कार्यालय सुनसरीमा नक्सा प्रिन्ट लिन होस वा अन्य कुनै पनि सेवा लिनका लागि कुनै न कुनै रुपमा अतिरिक्त शुल्क तिर्नुपरेको छ ।

कार्यालयको अव्यवस्थित व्यवस्थापनकै कारण जिल्लाको बिभिन्न स्थानबाट आउने धेरै सेवाग्राहीलाई खर्चमा पनि उस्तै समस्या पर्ने गरेको छ । नापी कार्यालय सुनसरीमा आउने अधिकांश सेवाग्राहीले कुनै कुनै रुपमा समस्या भोग्नु परिरहेको छ । सेवाग्राहीले सहजै सेवा लिन नपाउनु नापी कार्यालयको नियम जस्तै भएको छ । सेवाग्राहीले आवश्यक सबै कागजात पेश गरेपछि काममा ढिलाइ भए सम्बन्धीत शाखाका कर्मचारीले क्षतिपुर्ती दिनुपर्ने हुन्छ । तर नापी कार्यालयमा भने सेवाग्राहीले उल्टो क्षतिपूर्ति तिर्नुपर्ने हुन्छ । तोकिएको राजस्व तिर्दासमेत फेरी त्यही सेवा लिनका लागि बिचौलियाहरुलाई पनि केही रकम तिनुपर्ने यो कस्तो बाध्यता ?

यसरी समग्र अवस्थाको अध्ययन गर्ने हो भने लाग्छ नापी कार्यालय सरकारी नभई विचौलिया र लेखापढी सेन्टरहरुको साझा कार्यालय हो । जहाँ नापीका कर्मचारीहरुलाई आर्थिक प्रभावमा राखिन्छ ।

नापी कार्यालय सुनसरीमा यस्ता थुप्रै समस्याहरु छन् । सुक्ष्म तर दिर्घकालिनरुपमा असर पार्ने खालका यस्ता समस्याहरुलाई समाधान गर्नका लागि जिम्मेवार को बन्ने ? सेवालाई चुस्त होइन सुस्तमात्रै बनाइराख्ने एउटा पाटो होला । तर आम नागरिकलाई दिउँसै लुट्ने बिषयको जवाफ कसले दिने । सेवाग्राहीले तिरेको अतिरिक्त रकम कहाँ जान्छ ? यस्ता तमाम प्रश्नहरुको जवाफ नापी कार्यालय सुनसरीले दिनैपर्छ । यद्यपी कामहरुलाई चुस्त दुरुस्त होइन सुस्तसँगै अव्यवस्थित र गतिहिन कार्यालयका रुपमा नापी कार्यालय सुनसरी मुलुकमै उत्कृष्ठ बन्नेछ ।

नापीका कर्मचारीहरुले लेखापढी व्यावसायीहरुबाट काम गराउँन दवाव दिने र अत्तिरिक्त रकम माग्ने गरेको सेवाग्राहीहरुको गुनासो छ । नापीमा नागरिक वडा पत्र अनुसार काम नभएको र नापीको काम लिएर आएको भएपनि लेखापढी र विचौलिया र भ्रष्ट कर्मचारीहरुको कारण सेवा पाउँन निकै सास्ती खेप्न बाध्य रहेको सेवाग्राही दुखराम यादवले बताए । यादवका अनुसार नापीमा खसीबोका किने जस्तै सेवाग्राहीहरु सँग मोल मोलाई गर्दै ठग्ने गरेको र रकम नदिए आज भोली गरेर हप्तौ लगाउने गरेको छ ।

एउटा कामको लागि एक घण्टा देखी दिन भरी सम्ममा सक्नुपर्नेमा हप्तौ लगाउने गरेको र विभिन्न बहानावाजी गरेर अवैध रकम असुली गर्ने गरेको यादवको भनाई रहेको छ । त्यस्तै लेखापढी व्यावसायीको नाममा कार्यालयको कामलाई प्रभावित गर्ने गरि बाहिर भित्र गर्ने गरेको, नक्सालाई तल माथी गर्ने गरेको,नक्सा लुकाई दिने गरेको तर सेवाग्राहीलाई कार्यालय भित्र पस्न निषेध गरेको कारण सेवाग्राहीहरु आक्रोशित भएका छन् ।

सेवाग्राहीहरुले सहज र सरल सेवा पाउँनु पर्नेमा सेवा नपाएको र सास्ती खेप्नु परेको छ भने बिचौलिया दलालहरु सेवाग्राही ठगन व्यस्त बनेको पाइएको छ । उनीहरुलाई नापी कर्मचारीहरुको समेत संरक्षण रहेकाले सर्वसधारण जनताहरुको गुनासो छ ।

सरकारले भ्रष्टाचारलाई शून्य सहनशीलतामा राख्ने भने पनि नापी कार्यालय सुनसरी भ्रष्टाचार र भ्रष्टाचारीको अखडा भएको छ भन्दा फरक नपर्ला । पहिले टेबलमुनिबाट डराई–डराई घूस लिने कर्मचारीहरुले अहिले सेवाग्राहीसँग ठाडै मोलमोलाइ गरिरहेको यहाँ देख्न सकिन्छ ।