देशभर अस्थायी परिवार नियोजनका साधनको अभाव

काठमाडौँ । सरकारले समयमै खरिद प्रक्रिया पूरा गर्न नसक्दा देशभर अस्थायी परिवार नियोजनका साधनको अभाव देखिएको छ। परिवार कल्याण महाशाखाले भनेका अनुसार पिल्स, कण्डम, तीन महिने सङ्गीनी सुई (डिपो) कपर–टी, नरप्लान्ट जस्ता साधनहरू विभिन्न स्थानमा अभावका कारण नागरिकहरूको आवश्यकता पूरा गर्न कठिनाइ भइरहेको छ।

परिवार नियोजनका साधनको अभाव र यसको प्रभाव

परिवार कल्याण महाशाखाका निर्देशक डा. विवेककुमार लालले खरिद प्रक्रियामा ढिलाइको कारण कतिपय स्थानहरूमा अस्थायी परिवार नियोजनका साधनको अभाव भएको बताएका छन्। स्वास्थ्य सेवा विभागको भण्डारण केन्द्रमा कण्डम, सङ्गीनी सुई (डिपो) कपर–टी, नरप्लान्ट जस्ता साधनको पर्याप्त उपलब्धता नभएपछि मागअनुसार आपूर्ति गर्न समस्या उत्पन्न भएको छ।

स्वास्थ्य सेवा विभागअन्तर्गतको व्यवस्थापन महाशाखाका प्रमुख डा. पवनजङ्ग रायमाझीले भने, “कसै-कसै स्थानमा अलि अलि स्टक रहेको भए पनि धेरै स्थानमा उपलब्धता कम छ।”

अभावका कारण र तिनको समधान

सरकारले परिवार नियोजन कार्यक्रमका लागि आवश्यक बजेटको व्यवस्था नगरेको र दातृ निकायको सहयोगमा निर्भर रहनुपर्ने अवस्था आएको छ। पछिल्लो समय युएसएडको बन्दोबस्तका कारण दातृ निकायहरूले दिने सहयोगमा कटौती भएकोले समस्या अझ जटिल बनेको छ।

डा. विवेककुमार लालका अनुसार, “बजार र डलरको भाउ वर्षेनी बढ्दो क्रममा छ, र दातृ निकायले दिने सहयोगमा लगातार कटौती हुँदै गएको छ। सरकारले पनि पर्याप्त लगानी गर्न सकेको छैन, जसको कारण माग पूरा गर्न समस्या भइरहेको छ।”

खरिद प्रक्रिया र समाधानको ढिलाइ

परिवार कल्याण महाशाखाका वरिष्ठ कम्युनिटी नर्सिङ अधिकृत अमृता पहाडीले खरिद प्रक्रिया ढिलाइका कारण साधनको आपूर्ति ढिला भएको बताइन्। तथापि, उनका अनुसार अब खरिद प्रक्रिया अगाडि बढिसकेको छ र आगामी डेढ महिनाभित्र आवश्यक साधन उपलब्ध गराइनेछ।

“युएसएडका कारण दातृ निकायले दिएका सहयोगको कटौतीले समस्या उत्पन्न गराएको हो,” अमृता पहाडीले थपिन्।

साधनको आवश्यकता र बजेट व्यवस्था

डाक्टर विवेककुमार लालका अनुसार, नेपालमा वार्षिक ४० करोड रुपैयाँ बराबरको परिवार नियोजन साधन आवश्यक पर्नेछ। यसमा दातृ निकायले २५ करोड बराबरको सामग्री उपलब्ध गराउँदै आएको छ भने बाँकी सरकारको बजेटबाट खरिद भइरहेको छ।

अस्थायी परिवार नियोजनका साधनको महत्त्व

अस्थायी परिवार नियोजनका साधनहरूको भूमिका मात्र गर्भ निरोधसम्म सिमित छैन। यी साधनहरूले बालबालिकाबिच जन्म दरलाई नियन्त्रण गर्न, अनचाहिएका गर्भलाई रोक्न र यौन संक्रामक रोगहरूको जोखिम घटाउन महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गर्छन्।

यस्तो महत्वपूर्ण साधनको अभावले स्वास्थ्य र सामाजिक पक्षमा गम्भीर असर पार्न सक्छ। त्यसैले, सरकार र स्थानीय निकायको दायित्व बनाउँछ कि यी साधनहरूको नियमित आपूर्ति र उपयुक्त वितरण सुनिश्चित गरियोस्, जसले नागरिकलाई सुरक्षित र स्वस्थ जीवन यापन गर्ने अवसर प्रदान गर्नेछ।