मेची लोकमार्गस्थित माईखोला – राजदुवाली खण्डको सडक भास्सिने क्रम अझैँ रोकिएन्

भगीरथ भण्डारी –

इलाम / इलाम नगरपालिकामा पर्ने साबिक मेची अञ्चलका चार जिल्ला जोड्ने मेची लोकमार्गस्थित माईखोला – राजदुवाली खण्डको सडक भास्सिने क्रम अझैँ रोकिएको छैन ।

डिभिजन सडक कार्यालयले आर्थिक वर्ष २०७१-७२ मा ६ करोड रूपैयाँमा नयाँ प्रविधिमा आधारित एङ्करिङ विधिबाट सडक मर्मतको ठेक्का लगाएको थियो । बल्लतल्ल मर्मत सकिए पनि भत्किएर पुनः सडक भास्सिने क्रम रोकिएको छैन । बारम्बार सडक भास्सिएपछि राजदुवालीे एङ्करिङ अर्थात् रड र सिमेन्टको घोला प्वालबाट पठाएर जमिनमुनि पक्की बनाउने काम गरिएको थियो ।

बाटोका तलमाथि भित्ता काट्ने, सतहमा माटो तथा ग्राबेल भर्ने, तारजालीमा ढुङ्गाको ग्याबियन पर्खाल लगाउने, एङ्करिङ गर्ने र कालोपत्रे गर्ने कामको ठेक्का लिएको स्वच्छन्द जोशी सफल जेभी निर्माण कम्पनीले काम त सक्यो तर सडकको अवस्था झन् कुरूप बन्दै गयो ।

पूर्वी नेपालमा परीक्षणको रूपमा पहिलोपटक मेची लोकमार्गको राजदुवाली खण्डमा एङ्करिङ गरिएको हो । यसले माटो भास्सिएर वा अन्य कारणले ठेलिएर तल सर्न वा पहिरो जानबाट रोक्ने भनिए पनि टिक्न सकेन । एङ्करिङ गर्दा पहिले फलामको पाइपले २५ मिटर भित्रसम्म प्वाल पारेर त्यसमा ३२ एमएमको फलामका चार–चार मिटरको रडलाई सकेटको माध्यमबाट जोड्दै हावाको दवाबमा सिमेन्टको घोला र केमिकल फलामको पाइपमार्पmत् गरिएको थियो । भित्र हावा पुग्ने स्थानसम्म र बाहिर ग्याबियन पर्खालसम्म केमिकलसहितको घोला भरिएपछि त्यसलाई बाहिरको प्वालसम्म जमाएर जम्मा एक सय ८२ वटा प्वालमा गरिएको भए पनि त्यसले काम नगरेपछि सडक झन् कुरूप बन्न थालेको हो ।

ठूलो रकम खर्चेर सडक मर्मत गरे पनि राजदुवालीदेखि भञ्ज्याङसम्म करिब ३ किलोमिटर कालोपत्रे सडकखण्ड लथालिङ्ग बनेको छ । कालोपत्रे भत्केर ठूल्ठूला खाल्डा परेको छ भने सडक भास्सिएर कतिपय स्थानमा सडकको आधाभन्दा बढी भाग नै बिग्रिँदा लोकमार्ग एकतर्फीजस्तो मात्रै भएको छ । कालोपत्रे जीर्ण हुँदा सवारी साधन दुर्घटनाको जोखिम भएको पूर्वेली जिप तथा ट्याक्सी व्यवसायी प्रालिका अध्यक्ष ग्रिस्म सुब्बा बताउँछन् । यसबारे कार्यलयलाई पटक–पटक भन्दा पनि चासो नदेखाएको उनको भनाइ छ । सडकका खाल्डाखुल्डीमा ठोक्किएर धेरै गाडीका ट्याङ्की कुचिने र विशेष गरी मोटरसाइकल बढी दुर्घटना हुने गरेको सुब्बाले जनाए ।

माईखोला–गोलाखर्क भञ्ज्याङ खण्डका करीब आधा दर्जन स्थानमा वर्षौंदेखि सडक भत्किएको छ । मर्मतका लागिमात्र करोडौँ रूपैयाँ खर्च भइसकेको छ । ५ करोड हाराहारी रकम खर्चेर गरिएको ‘रक’ एङ्करिङसमेत असफल भएपछि सडकको अवस्था दयनीय छ । जिल्लाबाट जितेका नेता देशकै ठूलो ओहोदामा पुगे पनि इलामको एउटा सडक मर्मतसम्म गर्न नसकेको स्थानीयको गुनासो छ ।

सडक कार्यालयले भने बिग्रिएको राजदुवाली–भञ्ज्याङ सडकखण्डको मर्मतमा लागेको ठेक्काअनुसार काम भइरहेको जनाएको छ । कार्यालयका सूचना अधिकारी वीरेन्द्रकुमार यादवले मुख्य दबिएको ठाउँमा एङ्करिङ गरिए पनि सडक दबिने क्रम नरोकिएका कारण त्यसलाई मर्मत गरेर सडक काम चलाउने बताए । उनका अनुसार ठेक्का पनि लागिसकेको छ ।

सडक जति मर्मत गरे पनि जोखिम घट्ने छाँट देखिँदैन । मर्मतका लागि राज्यको करोडौँ रूपैयाँ खर्च भए पनि भास्सिने क्रम नरोकिएपछि रुट नै परिवर्तन गर्नुपर्ने माग हुन थालेको छ । २०५३ सालमा भास्सिन शुरु गरेको सडकको माईखोला माथिल्लो खण्डको ३ किलोमिटर क्षेत्र बढी क्षतिग्रस्त भएको हुँदा जोखिम बढेको हो ।