सुनसरी । गाउँमा सामान्य परिवारमा जन्मिएका सुनसरीको गढी गाउँपालिकाका किसान चुनालाल चौधरी अहिले कृषिमा उद्यमशीलता र सफलता हासिल गर्ने किसानका रूपमा चिनिएका छन्। विगतमा धान, मकै र तरकारी खेती गर्दै जीविकोपार्जन गरेका चौधरीले केही वर्षअघि नयाँ प्रयोगका रूपमा ओल खेती सुरु गरे। सुरुमा छिमेकी र साथीहरूले यसलाई सामान्य रुपमा लिए पनि अहिले उनको सफलताले गाउँभरि मात्र होइन, आसपासका जिल्लासम्म चर्चित बनाएको छ।
चौधरीले करिब पाँच वर्षअघि सानो टुक्रा जमिनमा परीक्षणका लागि ओल खेती सुरु गरेका थिए। पहिलो वर्षमै अपेक्षा भन्दा बढी उत्पादन र राम्रो बजार मूल्य पाएपछि उनले यसलाई व्यावसायिक रूपमा विस्तार गर्ने निर्णय गरे। अहिले करिब आधा बिघाभन्दा बढी जमिनमा उनले ओल खेती गर्दै आएका छन्।
उनका अनुसार ओल खेतीमा धान वा तरकारी खेतीको तुलनामा श्रम कम लाग्छ, रोग–कीरा पनि न्यून देखिन्छ र बजारमा निरन्तर माग हुन्छ। “धेरै खर्चिलो मल–औषधि प्रयोग गर्नुपर्दैन, मिहिनेत गरे उत्पादन निकै राम्रो हुन्छ,” चौधरी भन्छन्।
चौधरीले हरेक वर्ष करिब ८०–१०० क्विन्टल ओल उत्पादन गर्ने गरेका छन्। स्थानीय बजारमा प्रतिकिलो १६०–२०० रुपैयाँमा बिक्री हुँदा वार्षिक आम्दानी सात–आठ लाख रुपैयाँसम्म पुग्छ। यस आम्दानीले उनको परिवार मात्र नभई गाउँकै अन्य कृषकलाई पनि प्रेरित गरेको छ।
उनले ओल बिक्री विराटनगर, धरान, इटहरी लगायतका ठूला शहरमा गर्ने गरेका छन्। त्यहाँको माग बलियो भएकाले बजारको समस्या पनि छैन। चौधरी भन्छन्, “धान बेच्दा उत्पादन लागत पनि उठ्दैन, तर ओल बेच्दा खर्च कटाएरै राम्रो मुनाफा हुन्छ।”
चौधरीको सफलतापछि गाउँका अन्य किसानहरू पनि ओल खेतीतर्फ आकर्षित भएका छन्। केही युवाहरूले वैदेशिक रोजगारीमा जाने तयारी त्यागेर गाउँमै बसेर खेती गर्ने मनस्थिति बनाइरहेका छन्। यसले गाउँमा आत्मनिर्भरता र उद्यमशीलताको नयाँ ढोका खोलेको छ।
स्थानीय कृषक समूहका सदस्यहरू चौधरीसँग परामर्श लिन आउने गरेका छन्। उनले आफ्ना अनुभव र सीपहरू नि:शुल्क साझेदारी गर्दै आएका छन्। “हामी सबै मिलेर ओल खेतीलाई व्यावसायिक रूपमा अगाडि बढाउँछौं भने गाउँको मुहार फेरिन्छ,” उनले उत्साहपूर्वक बताए।
कृषि प्राविधिकहरूको भनाइमा ओल पोषणतत्त्वले भरिपूर्ण मात्र नभई औषधीय गुणयुक्त बाली हो। यसमा पाइने फाइबर, भिटामिन र खनिज पदार्थका कारण स्वास्थ्यका लागि लाभदायी हुन्छ। त्यसैले यसको बजार मूल्य निरन्तर स्थिर रहन्छ।
प्राविधिकहरू भन्छन्, यदि सरकारले तालिम, बीउको प्रवर्द्धन र बजार व्यवस्थापनमा थप सहयोग पुर्यायो भने ओल खेतीले निर्यातको सम्भावना समेत देखाउन सक्छ।
चुनालाल चौधरीले देखाएको उद्यमशीलताको बाटोले किसानहरूलाई नयाँ दिशा दिएको छ। परम्परागत खेती मात्र गरेर जीविका धान्न मुस्किल भएको अवस्थामा उनले अपनाएको ओल खेती गाउँमा समृद्धिको आधार बन्न थालेको छ।
Discussion about this post