मुसहर समुदायकी छोरी कालो अक्षर लेखेर पढ्ने धोको मेट्दै

दिपेन्द्र यादव / इनरुवा ।

सुनसरीको कोशी गाउँपालिका वडा नं.६ श्रीपुर र वडा नं.७ हरिपुर स्थित मुसहर बस्तीमा कोही नौलो व्यक्ति गएपछि उनीहरुको अनुहारमा मुस्कान आउन थालेका छन् ।
कोशी गाउँपालिकामा रहेका मुसहर समुदायका बालिका तथा किशेरीहरुको लागि निरन्तर दुई वर्ष यता स्ट्रिट चाइल्ड अफ नेपाल (स्कोन) तथा साझेदार संस्था आसमान नेपाल, जावास नेपाल , साहास नेपाल संस्थाहरुले विभिन्न कार्यक्रमहरु लिएर पुगेपछि उनीहरुको अनुहारमा मुस्कान आउँने गरेको स्थानीय सरस्वती सदाले जानकारी दिइन् ।
सो संस्थाहरुले मुसहर समुदायका बालिका तथा किशेरीहरुलाई शिक्षामा पहुँच तथा शिक्षा क्षेत्रमा अग्रसर बाउने र विद्यालयमा निरन्तरताका लागि समुदाय स्तरमा ६ महिना सम्म निरन्तर अनौपचारिक शिक्षा तथा नयाँ प्रविधि टोल विधि द्धारा प्रदान गरिरहेको कारण अनुहारमा मुस्कान आएको बताउँछिन् ।

मुसहर समुदायको बालिका तथा किसोरीहरुलाई सशक्त र चेतनशिल बनाउनका लागि साथै व्यवहारमा सकारात्मक परिर्वतन ल्याउन र आफ्नो हक अधिकार बिरुद्ध आवाज उठाउन सक्ने र सेवा सुविधामा पहँुचसम्म पुग्नसक्ने सशक्तिकरणको लागि जिवन उपयोगी सीप र शिक्षाका कक्षाहरु संचालन गरी समुदायको व्यवहारमा परिवर्तन आएको बताउछिन् ।
जिविकोपार्जन र आर्थिक उन्नतिकालागि सामान्य जिवनशैलीमा गरिवीको अवस्थामा सुधार ल्याउनुको साथै भविष्यमा सीप विकास गर्नको लागि व्यवसायीक तालिम तथा बिभिन्न सीपमुलक व्यवसायहरु मुसहर समुदायका बालिका तथा किसोरीहरुलाई प्रदान गरिएको कारण गाउँमा मुसहर समुदायका सिंगो बस्ती नै खुशी रमाइरहेका छन् ।

उता केही वर्ष अघि समुदायमा पछाडी पारिएका र च्यापिएर बसेका मुसहर बालिका तथा किशेरीहरुले चाहेरपनि गर्न नसकेको काम अहिले धमाधम गर्न थालेका हुन् ।
सो समुदायमा कुनै नौलो व्यक्ति गएपछि हाम्रो आयो की भनेर उनीहरु हतारमा स्वागत समेत गर्न बेर लगाउँदैनन् ।
कोही नयाँ व्यक्ति अथवा संस्था आयो भनेर हाम्रै समुदाय वा हाम्रै लागि केही तालिम लिएर आयो की ? स्वागत गर्ने गरेका छन् ।
तर स्वागतको रह्ष्य उदाहरणीय रहेको छ । वास्तविकता हेर्दा तपाईलाई विश्वास नलाग्न सक्छ ।
विगतका दिनहरुमा समुदायबाटै पछाडी पारिएका मुसहर बालिका तथा किशेरीहरुले अहिले केही गरेर देखाउन सक्ने भएको कोशी गाउँपालिका वडा नं.६ की स्थानीय कल्पना सदाले जानकारी दिइन् ।
स्थानीय कल्पनाले दिएकी जानकारी अनुसार विगतका वर्षमा पछाडी पारिएको समुदाय अबका दिनमा केही गर्न सक्ने र आफ्नो हक अधिकारको बारेमा अवाज समेत उठाउन पछि नपर्ने बताइन् ।

उनी भन्छिन् कोशी गाउँपालिकाको वडा नं.६ को मुसहरी टोल र वडा नं.७ को पटना टोलमा स्ट्रिट चाइल्ड अफ नेपाल (स्कोन)को नेतृत्व तथा आसमान नेपाल, जानकी महिला जागरण समाज (जवास) र सहयोगी हातहरुको समुह (साहास) नेपालको सहकार्यमा विभिन्न कार्यक्रमहरु संचालन भएपछि यहाँका मुसहर समुदायका बालिका तथा किशेरीहरु अबका दिनमा केही गर्न सक्छन् भनेर बताउँछिन् ।
सो समुदायमा विभिन्न संघ संस्थाहरुको साझेदारीमा मुसहर बालिका तथा किशेरीहरुको शिक्षा, सशक्तिकरण तथा जीविकोपार्जनका लागि संचालित मार्जिन लाइफ नो मोर (एमएनएम) परियोजना अन्तर्गत विभिन्न तालिमहरु संचालन गरिएका छन् ।
मुसहर समुदायका बालिका तथा किशेरीहरुको लागि कोशी गाउपालिका भित्र मुसहर समुदायका बस्ती रहेका १० वटा टोलमा जम्मा २ सय ५५ जना मध्ये १० देखि १४ बर्षका १४८ जनालाई विद्यालय भर्ना गराएका छन् । भने १५ देखि १८ बर्ष उमेर समुहका १०७ जनालाई जिविकोपार्जनका लागि तालिम साथै सामाग्रिहरु उपलब्ध गरेका छन् ।
विद्यालय भर्ना भएका किसोरीहरुलाई विद्यालय जान पोशाक र १ वर्ष पुग्ने गरी शैक्षिक सामाग्री समेत वितरण गरिएकाले सो समुदायका बालिका तथा किशेरीहरु खुशी भएका हुन् ।

त्यस्तै समुदायमा किशोरी छलफल समुह संचालन गरी विद्यालय भर्ना गरिएको किसोरिहरुका लागि होमवर्क क्लब समेत समेत गठन गरिएको स्ट्रिट चाइल्ड अफ नेपाल (स्कोन) की शिक्षा अधिकृत भावना ऋषिदेवले जानकारी दिइन् ।
उता कोशी गाउँपालिका वडा नं.७ स्थित सुकुम्बासी टोलमा सुकुम्बासी किशोरी छलफल केन्द्रमा अध्ययनरत्त लक्ष्मी कुमारी सदा अहिले माध्यमिक तह अध्ययन गरिरहेकी व्यस्त छिन् । उमेरले १६ पुगेकी सदा दुख गरेर घरदेखी १७ किलोमिटर टाढा रहेको सुनसरी सदरमुकाम इनरुवा स्थित रहेको सुनसरी बहुमुखी क्याम्पसमा कक्षा ११ मा अध्ययन गरिरहेकी छिन् ।

उनी भन्छिन्, ‘पढ्ने रहर छ । तर, पढ्न पाइएन जस्तो लाग्छ । अहिले त्यो धोको दुःख गरेर मेट्दै छु । सरले पढाएको कुरा घरमा आएर गर्नुपर्छ । उता बावाआमालाई घरपरिवार चलाउन र बालबच्चा पाल्न नै समय अपर्याप्त हुँदासमेत सक्नेजति पढ्ने प्रयास गरिरहेकि बताइन् । बावाआमाले दुःख गरेर कमाएको सानो रकमले क्याम्पस फि तिरिहेको बताइन् । मलाई पढ्न कसैले सहयोग गरेको छैन् । पढ्ने मन नभएको होइन् पढ्ने मन छ तर अबका दिनमा कसरी उच्च शिक्षा सम्म पढ्छु भनेर दिनरात सोच्ने गरेको बताउछिन् । उनी भन्छिन् मुसहर समुदायमा बालिकाहरुलाई कालो अक्षर लेखेर पढ्ने धोको मेटाउन सहयोग पुर्याउने स्ट्रिट चाइल्ड अफ नेपाल (स्कोन), नेतृत्व तथा आसमान नेपाल, जानकी महिला जागरण समाज (जवास) र सहयोगी हातहरुको समुह (साहास) नेपाल लगायतका संस्थाहरुप्रति अभारी रहेको बताइन् ।
त्यस्तै मुसहर समुदायमा रहेका बालिका तथा किशोरीहरुलाई शिक्षा हासिल गर्नका लागि स्थानिय गाउँपालिकाबाट सहयोगको अपेक्षा गरेको छन् । तर कोशी गाउँपालिकाले मुसहर समुदायका बालिका तथा किशोरीहरुलाई हाल सम्म कुनैपनि सहयोग नगरेको बताइएको छ ।